Czasy przeszłe – ćwiczenia z angielskiego dla początkujących

Ćwiczenia z czasów przeszłych w angielskim są skuteczne tylko wtedy, gdy pracują na prostych, życiowych zdaniach, a nie na sztucznych przykładach. Początkujący najczęściej gubią się nie dlatego, że czasy są trudne, ale dlatego, że dostają za dużo teorii naraz. Dlatego w tym przewodniku krok po kroku pojawią się tylko te formy, które naprawdę są potrzebne w codziennej komunikacji. Najpierw zostanie uporządkowane, jakie czasy trzeba znać na start, potem pojawią się konkretne schematy i ćwiczenia, które można od razu przepisać do zeszytu i przerobić. Wszystko na prostych słowach, bez zakładania, że ktoś „już coś wie”.

1. Jakie czasy przeszłe na początku naprawdę wystarczą

Na poziomie początkującym nie ma sensu uczyć się od razu wszystkich możliwych czasów. W praktyce do mówienia o przeszłości na starcie wystarczą:

Past Simple – gdy coś się zakończyło w przeszłości (wczoraj, w 2010, godzinę temu).
Past Continuous – gdy coś trwało w konkretnym momencie w przeszłości (o 7 rano, kiedy wszedł szef, gdy ktoś zadzwonił).

Na początkowym etapie absolutnie wystarczy skupić się na tych dwóch. Zamiast skakać po podręcznikach, lepiej doprowadzić właśnie te formy do automatu – czyli tak, żeby zdania „same się układały” w głowie. Resztę czasów można spokojnie dołożyć później.

Im mniej teorii na starcie, tym szybciej zacznie się budować pełne zdania. Lepiej perfekcyjnie opanować jeden czas niż „kojarzyć” pięć.

2. Past Simple – budowa i ćwiczenia krok po kroku

Past Simple to podstawowy czas przeszły, który służy do opisywania zakończonych czynności: „wczoraj byłem”, „w sobotę oglądałem film”, „w zeszłym roku pracowałem w sklepie”.

2.1. Tworzenie zdań twierdzących

Dla czasowników „zwykłych” (regularnych) używa się formy z końcówką -ed.

Prosty schemat:

podmiot + czasownik z -ed + reszta zdania

Przykłady do zapisania i głośnego przeczytania:

I work → I worked yesterday.
She watch TV → She watched TV on Friday.
They play football → They played football last weekend.

Pracę ułatwia tworzenie własnych mini-serii zdań na ten sam wzór. Najprościej wziąć jedno polskie zdanie i przetłumaczyć je w kilku wariantach:

„Wczoraj oglądałem film”:

I watched a film yesterday.
My brother watched a film yesterday.
We watched a film yesterday.

Dzięki temu nie trzeba za każdym razem wymyślać nowych treści – skupia się tylko na formie.

2.2. Tworzenie pytań i przeczeń

W Past Simple w pytaniach i przeczeniach pojawia się pomocniczy czasownik did.

Schematy:

Pytanie: Did + podmiot + czasownik (bez -ed) + reszta?
Przeczenie: podmiot + did not (didn’t) + czasownik (bez -ed) + reszta

Przykład z jednego zdania bazowego:

Twierdzenie: She watched TV yesterday.
Pytanie: Did she watch TV yesterday?
Przeczenie: She didn’t watch TV yesterday.

Warto wybrać 3–4 proste czasowniki (np. go, watch, play, study) i przerobić każdy w trzech formach: twierdzenie – pytanie – przeczenie. Cała „magia” polega na tym, że w pytaniu i przeczeniu czasownik wraca do podstawowej formy (bez -ed), bo forma przeszła ukrywa się w „did”.

2.3. Krótkie mini-ćwiczenia do samodzielnego zrobienia

Ćwiczenie 1 – uzupełnianie:

Przepisać zdania i wstawić poprawną formę czasownika w nawiasie:

He ______ (play) football yesterday.
We ______ (watch) a movie last night.
They ______ (study) English two days ago.
I ______ (visit) my grandma on Sunday.

Po rozwiązaniu można samodzielnie sprawdzić:

He played…, We watched…, They studied…, I visited…

Ćwiczenie 2 – zmiana na pytania:

Przerobić zdania twierdzące na pytania, np.:

She cleaned the room yesterday. → Did she clean the room yesterday?
They walked to school. → Did they walk to school?

Dla lepszego utrwalenia warto przepisać całe trójki: twierdzenie – pytanie – przeczenie. Działa to lepiej niż pojedyncze, oderwane od siebie zdania.

3. Past Continuous – kiedy używać i jak ćwiczyć

Past Continuous opisuje czynność, która była w trakcie trwania w konkretnym momencie w przeszłości. Typowy przykład: „O ósmej oglądałem film”, „Gdy zadzwoniłeś, jadłem obiad”.

3.1. Prosta konstrukcja krok po kroku

Schemat zdania twierdzącego:

podmiot + was/were + czasownik z końcówką -ing + reszta

Formy „być” w przeszłości:

was – I, he, she, it
were – you, we, they

Przykłady do zapisania:

I was watching TV at 8 o’clock.
She was reading a book in the evening.
They were playing football at 5 p.m.

W pytaniach i przeczeniach zmienia się tylko miejsce „was/were” i dodaje się „not”:

Pytanie: Was/Were + podmiot + czasownik-ing + reszta?
Przeczenie: podmiot + was/were + not + czasownik-ing + reszta

Przykład z jednym zdaniem bazowym:

Twierdzenie: He was cooking dinner at 7.
Pytanie: Was he cooking dinner at 7?
Przeczenie: He wasn’t cooking dinner at 7.

3.2. Łączenie Past Continuous z Past Simple

Najczęstszy i najbardziej praktyczny schemat brzmi:

„Coś trwało (Past Continuous), gdy wydarzyło się coś innego (Past Simple)”.

Typowy wzór:

He was watching TV when the phone rang.
They were walking to school when it started to rain.

Tu warto zwrócić uwagę, że w jednym zdaniu są dwa różne czasy, ale każdy ma swoją rolę:

Past Continuous – tło, czynność w trakcie.
Past Simple – „krótki klik”, coś, co przerwało lub wydarzyło się w tym czasie.

Proste ćwiczenie do zeszytu:

Ułożyć 5 zdań według schematu: „I was … when …”.
Najpierw po polsku, potem po angielsku, np.: „Oglądałem film, kiedy zadzwonił telefon” → I was watching a film when the phone rang.

Nawet jeśli brakuje słówek, można korzystać z bardzo prostych czasowników: watch, eat, read, play, walk, study. Ważniejszy jest poprawny schemat niż „wyszukane” słownictwo.

4. Łączenie czasów przeszłych w praktyce – krótkie historie

Samo przerabianie pojedynczych zdań w pewnym momencie przestaje wystarczać. Żeby czasy zaczęły „się czuć”, trzeba je włożyć w krótkie, spójne historyjki.

4.1. Proste historyjki do uzupełnienia

Dobrym sposobem są ćwiczenia typu „uzupełnij czasownik w odpowiedniej formie”. Można je zrobić samodzielnie, zapisując krótką historię po polsku, a potem tworząc jej angielską wersję z lukami.

Przykład gotowego ćwiczenia (do przepisania):

Yesterday evening I ______ (watch) a movie. While I ______ (watch) it, my friend ______ (call) me. We ______ (talk) for ten minutes and then I ______ (continue) the movie.

Oczekiwane odpowiedzi:

watched, was watching, called, talked, continued

Widać tu połączenie obu czasów:

„I watched a movie” – ogólny fakt, cała czynność (Past Simple).
„I was watching” – czynność w trakcie, gdy coś się wydarzyło (Past Continuous).
„My friend called” – krótka akcja przerywająca (Past Simple).

4.2. Samodzielne tworzenie własnych zadań

Najprościej wziąć zwykły dzień z życia i rozpisać go w przeszłości:

„Wstałem o 7. Jadłem śniadanie, gdy zadzwonił telefon. Jechałem autobusem, kiedy zaczęło padać.”

Następnie przepisać to po angielsku, zostawiając czasowniki w nawiasie:

I ______ (get up) at 7. I ______ (eat) breakfast when my phone ______ (ring). I ______ (go) by bus when it ______ (start) to rain.

Dopiero później wstawić poprawne formy. Dzięki takiemu podejściu ćwiczy się nie tylko formy czasów, ale też „przekładanie życia” na angielski, a nie powtarzanie losowych, podręcznikowych przykładów.

5. Typowe błędy początkujących i jak ich uniknąć

Najłatwiej utrwalić złe nawyki, jeśli nikt nie pokazuje, co zwykle idzie nie tak. W przypadku czasów przeszłych pojawia się kilka powtarzających się problemów.

1. Podwójna przeszłość
Błąd typu: „Did you went there?” zamiast „Did you go there?”.
Powód: próba „upiększenia” zdania, bo „przecież mówimy o przeszłości”. Wystarczy pilnować zasady: jeśli jest did, to czasownik wraca do podstawowej formy.

2. Mieszanie końcówki -ed z formami nieregularnymi
Błąd: „I goed” zamiast „I went”.
Rozwiązanie: przygotować sobie krótką listę absolutnie podstawowych nieregularnych czasowników w przeszłości (go–went, see–saw, have–had, do–did, come–came) i używać ich w dziesiątkach prostych zdań. Nie trzeba znać od razu całej tabelki, wystarczy 5–10 najważniejszych.

3. Używanie Past Continuous „z przyzwyczajenia”
Gdy ktoś już załapie konstrukcję „was/were + -ing”, często wkłada ją wszędzie, bo brzmi „bardziej angielsko”.
Rozwiązanie: Past Continuous tylko wtedy, gdy w zdaniu jest konkretny moment w przeszłości („o 7”, „wtedy, gdy zadzwoniłeś”, „gdy wszedł szef”). Jeśli tego nie ma – zwykle wystarczy Past Simple.

4. Brak markerów czasu
Zdania w rodzaju „I watched TV” bez żadnego „yesterday”, „last night” itp. brzmią dla początkującego abstrakcyjnie i trudniej je utrwalić.
Lepiej od razu przyzwyczaić się do łączenia czasów przeszłych z prostymi wyrażeniami:

yesterday, last week, last year
two days ago, an hour ago
at 7 o’clock, in the evening

Te krótkie „kotwice czasu” sprawiają, że zdania stają się konkretniejsze i łatwiej zapadają w pamięć.

6. Jak samodzielnie rozwijać ćwiczenia z czasów przeszłych

Po przerobieniu kilkudziesięciu gotowych przykładów warto zacząć produkować własne ćwiczenia. W praktyce polega to na tym, że każde proste zdanie o sobie z czasu teraźniejszego można przepisać w czasie przeszłym.

Przykład schematu pracy:

Zapisać 5–10 prostych zdań o swoim typowym dniu w Present Simple: „I get up at 7. I go to work. I watch TV in the evening.”
Na drugiej stronie zeszytu przepisać te zdania w Past Simple: „I got up at 7. I went to work. I watched TV in the evening.”
Do każdego zdania dopisać pytanie i przeczenie, korzystając z did: „Did you go to work? I didn’t go to work.”

Kolejny etap to dokładanie tła z Past Continuous, np. do każdego zdania wymyślić jeden moment „w trakcie”: „I was going to work when…”, „I was watching TV when…”. Dzięki temu czasy przeszłe przestają być tabelką z podręcznika, a zaczynają być narzędziem do opisywania zwykłego dnia – dokładnie o to w nich chodzi.