W języku angielskim konstrukcja have something done pojawia się nieustannie w filmach, serialach i w codziennych rozmowach. Służy do mówienia o usługach, które ktoś dla kogoś wykonuje, ale też o przykrych sytuacjach, które kogoś spotkały. Opanowanie jej daje bardzo naturalne, „życiowe” zdania, zamiast sztucznych opisów w stronie biernej. Warto przećwiczyć to porządnie: krok po kroku, z gotowymi wzorami i zadaniami do samodzielnej pracy. Poniżej znajduje się praktyczny przewodnik z przykładami i ćwiczeniami, które można wykorzystać od razu.
1. Co naprawdę znaczy „have something done”
Konstrukcja have something done ma dwa główne zastosowania, oba bardzo częste:
- usługa – ktoś wykonuje coś dla kogoś (za pieniądze, z przysługi):
I have my car washed every Saturday. – Ktoś (myjnia) myje samochód co sobotę. - doświadczenie / skutek – coś przydarza się komuś (często nieprzyjemnego):
He had his wallet stolen. – Ukradziono mu portfel / Skradziono mu portfel.
Zamiast rozwlekać zdanie, angielski „wciska” informację o osobie zlecającej lub doświadczającej zdarzenia właśnie w konstrukcję have something done. Dzięki temu zdanie jest krótkie i brzmi naturalnie.
Najprostsza myśl przewodnia: jeśli w polskim zdaniu pojawia się „komuś coś zrobiono” albo „ktoś zlecił zrobienie czegoś”, po angielsku warto sprawdzić, czy nie pasuje tam have something done.
2. Budowa zdania krok po kroku
Schemat jest prosty, ale wymaga automatyzacji. Dobrze przećwiczyć go etapami.
- Wybrać czas gramatyczny dla czasownika have:
have / had / am having / will have itd. - Po have dodać osobę lub rzecz, która „posiada” problem lub zleca usługę:
I have my hair…, She had her car…, We will have our house… - Następnie wstawić czasownik główny w formie past participle (trzecia forma):
cut, repaired, painted, checked, cleaned - Na końcu, jeśli trzeba, dodać szczegóły: miejsce, czas, okoliczności.
Typowe wzory:
I have my hair cut every month.
She had her phone repaired yesterday.
We are having our house painted this week.
He will have the documents signed by Friday.
Warto zauważyć, że czas zmienia się wyłącznie na czasowniku „have”. Forma głównego czasownika (past participle) zostaje stała:
I had my car washed. – wczoraj
I am having my car washed. – właśnie teraz
I will have my car washed. – jutro
3. Trzy kluczowe zastosowania: usługa, rutyna, przykre zdarzenia
3.1. Usługi i zlecenia – zamiast „someone does something for me”
W codziennym życiu masa rzeczy jest powierzana innym: fryzjerowi, mechanikowi, serwisowi. Po angielsku nie ma sensu za każdym razem mówić:
The mechanic repaired my car for me.
Naturalniej brzmiałoby:
I had my car repaired (by a mechanic).
Dodanie „by a mechanic” jest w większości przypadków zbędne. Samo „had my car repaired” wystarczy, bo wiadomo, że zrobił to jakiś specjalista.
Więcej przykładów „usługowych”:
She had her nails done for the wedding.
We had our kitchen renovated last year.
They are having their internet installed tomorrow.
W każdym z tych zdań nacisk jest na efekt, nie na osobę wykonującą usługę.
3.2. Rutyna – regularne czynności „zlecane na zewnątrz”
Konstrukcja świetnie nadaje się do opisywania nawyków związanych z usługami:
I have my teeth checked every six months.
He has his car serviced once a year.
Zwraca uwagę prostota: nie ma potrzeby dodawania „by the dentist”, „by the mechanic” itd. W rozmowie ważne jest raczej „co i jak często” niż „kto dokładnie”.
W takich zdaniach typowy jest Present Simple dla „have”, bo mowa o rutynie.
3.3. Nieprzyjemne sytuacje – coś się komuś stało
To zastosowanie sprawia często kłopot, bo w polskim tłumaczeniu pojawia się forma „komuś coś zrobiono” albo „ktoś coś stracił”. Po angielsku konstrukcja jest taka sama jak przy usługach, ale kontekst jest negatywny:
She had her bag stolen on the bus.
He had his car broken into last night.
They had their flight cancelled at the last minute.
W takich zdaniach ważny jest skutek dla osoby, a nie to, kto dokładnie był złodziejem czy sprawcą. Dlatego „have something done” pasuje idealnie.
Uproszczenie: jeśli w głowie pojawia się po polsku „jemu ukradli…”, „jej odwołali…”, „im zepsuli…”, bardzo często po angielsku będzie to had his / her / their … done.
4. Praktyczne sytuacje z życia – jak to realnie brzmi
Poniżej kilka „mini-scenek”, które można przećwiczyć, wyobrażając sobie realne dialogi.
U fryzjera
I usually have my hair cut every two months, but this time I’m going to have it dyed as well.
W serwisie
We’re going to have our laptop repaired. It keeps overheating.
Remont mieszkania
They had their living room repainted before the baby was born.
Przykre zdarzenie w podróży
We had our luggage lost on the way back from Paris.
Warto zwrócić uwagę, że w polskim tłumaczeniu zdania często są dłuższe, czasem wymagają strony biernej lub zaimków typu „mi, jej, im”. Angielska forma jest w porównaniu z tym bardzo zwięzła.
5. Ćwiczenia pisemne – od prostych do bardziej złożonych
5.1. Transformacje z polskiego na angielski
Spróbuj przekształcić poniższe zdania na angielski, używając have something done. Po każdym bloku znajdują się odpowiedzi – warto najpierw zakryć i sprawdzić się samodzielnie.
A. Usługi
1. Zawsze myję samochód w soboty. (ktoś robi to za mnie)
2. Ona naprawiła telefon w zeszłym tygodniu. (serwis)
3. Jutro założą nam internet w nowym mieszkaniu.
4. Co ile sprawdzasz zęby u dentysty?
Propozycje odpowiedzi:
1. I have my car washed on Saturdays.
2. She had her phone repaired last week.
3. We are having our internet installed in the new flat tomorrow.
4. How often do you have your teeth checked?
B. Nieprzyjemne sytuacje
5. Ukradli mu portfel w metrze.
6. Włamano się do naszego domu w zeszłym roku.
7. Odwołali im lot w ostatniej chwili.
8. Zepsuli jej sukienkę w pralni.
Propozycje odpowiedzi:
5. He had his wallet stolen on the underground.
6. We had our house broken into last year.
7. They had their flight cancelled at the last minute.
8. She had her dress ruined at the dry cleaner’s.
5.2. Uzupełnianie zdań – dobór właściwej formy „have”
W każdym zdaniu trzeba wybrać poprawną formę have i dopasować czasownik główny (past participle).
1. Right now, I __________ (have) my windows __________ (clean).
2. We __________ (have) our roof __________ (repair) last month.
3. He usually __________ (have) his shirts __________ (iron) at the laundry.
4. They __________ (have) their website __________ (redesign) next week.
Propozycje odpowiedzi:
1. Right now, I am having my windows cleaned.
2. We had our roof repaired last month.
3. He usually has his shirts ironed at the laundry.
4. They are having their website redesigned next week.
6. Ćwiczenia komunikacyjne – mini-dialogi do przerobienia
Najlepiej utrwala się konstrukcję w dialogach. Poniżej krótkie wymiany zdań. Warto przeczytać na głos, a potem próbować modyfikować podkreślone fragmenty.
Dialog 1 – Auto
A: Your car looks great!
B: Yeah, I had it washed this morning.
Można podmieniać czasownik główny:
I had it repaired / I had the tires changed / I had the windows tinted.
Dialog 2 – Włosy
A: I love your new hairstyle!
B: Thanks, I had my hair cut and dyed yesterday.
Ćwiczenie: zmienić czas i okoliczności:
I’m having my hair cut tomorrow.
I usually have my hair cut every three months.
Dialog 3 – Przykra sytuacja
A: You look upset. What happened?
B: We had our reservation cancelled at the last minute.
Warianty do przećwiczenia:
We had our luggage lost.
We had our car towed away.
Dobry nawyk: podczas oglądania filmów lub seriali warto wyłapywać każde „I had my … done” i zatrzymywać na chwilę, żeby w głowie przetłumaczyć to na polski. Po kilku takich sesjach konstrukcja zaczyna „wchodzić w krew”.
7. Najczęstsze błędy i jak ich unikać
7.1. Mylenie „have something done” z prostym „have”
Dwa zdania mogą wyglądać podobnie, ale znaczyć coś zupełnie innego:
I have my car. – Mam samochód. (posiadanie)
I have my car washed. – Ktoś myje mój samochód. (usługa)
Różnica to obecność trzeciej formy czasownika. Bez niej „have” prawie zawsze znaczy „mieć/posiadać” albo „jeść/pić”, w zależności od kontekstu.
7.2. Wpychanie „by someone” tam, gdzie nie jest potrzebne
W zdaniach z „have something done” wykonawca czynności jest domyślny: fryzjer, mechanik, lekarz, złodziej itd. Dodawanie na siłę „by someone” brzmi nienaturalnie:
I had my hair cut by someone. – zbędne
Forma z „by” ma sens tylko, gdy z jakiegoś powodu bardzo ważna jest konkretna osoba:
I had my portrait painted by a famous artist.
7.3. Zła forma czasownika głównego
Częsty błąd to użycie drugiej formy (Past Simple) zamiast trzeciej (past participle):
✗ I had my car repare / repaireded.
Poprawnie:
✓ I had my car repaired.
Warto mieć osobną listę najczęściej używanych czasowników w tej konstrukcji i powtarzać głównie trzecią formę:
- repair – repaired
- wash – washed
- paint – painted
- check – checked
- cut – cut
- steal – stolen
- break into – broken into
Dobre ćwiczenie: układać krótkie zdania tylko z jednym czasownikiem, np. przez minutę wymyślać wyłącznie zdania z repaired, potem przez kolejną minutę tylko z stolen itd.
Systematyczne powtarzanie konstrukcji have something done w różnych czasach, na własnych przykładach, sprawia, że przestaje ona być „szkolnym tematem gramatycznym”, a zaczyna być po prostu naturalnym narzędziem do mówienia o usługach i o tym, co nas spotyka.
Przeczytaj również
Chrzestna czy chrzesna – jak zapisać poprawnie?
Huczy czy chuczy – poprawna pisownia i przykłady
Koleżankom czy koleżanką – która forma jest poprawna?