There is there are – ćwiczenia i praktyczne zadania dla uczniów

Struktura there is / there are wydaje się banalna, a mimo to wielu uczniów ciągle ją myli. Problem zwykle nie leży w samej gramatyce, tylko w braku konkretnych, dobrze zaprojektowanych ćwiczeń. Poniżej krok po kroku pokazano, jak opanować to zagadnienie tak, żeby w mówieniu i pisaniu działało automatycznie. Wszystkie zadania można od razu wykorzystać na lekcji albo w samodzielnej nauce.

Co naprawdę oznacza „there is / there are”

There is / there are służy do mówienia, że coś istnieje, znajduje się w jakimś miejscu albo jest dostępne. Nie tłumaczy się tego dosłownie jako „tam jest”, tylko raczej jako „jest / znajduje się / są”.

Podstawą jest prosty schemat:

• There is + rzeczownik w liczbie pojedynczej lub rzeczownik niepoliczalny
• There are + rzeczownik w liczbie mnogiej (policzalny)

Dlaczego nie „It is”?

W polskim często wystarczy powiedzieć „jest stół”, „są ludzie”. W angielskim potrzeba konstrukcji, która wprowadza informację, że coś w ogóle istnieje w danym miejscu. Od tego jest there is / there are, a nie it is.

Różnica na przykładach:

There is a book on the table. – Na stole jest jakaś książka (informacja, że książka w ogóle tam jest).
It is a book. – To jest książka (definiowanie, co to jest).

W praktyce: gdy mówisz, co gdzie się znajduje, startuj od there is / there are. Gdy nazywasz „co to jest” – użyj it is / it’s.

W opisach miejsc, zdjęć, pokoi czy miast bezpieczna domyślna konstrukcja to zawsze there is / there are – dopiero później dokładane są inne struktury.

Prosta baza – zdania twierdzące

Na początek tylko afirmacje. Bez przeczeń, bez pytań. Celem jest, żeby ręka sama pisała, a usta same mówiły:

• There is a dog in the garden.
• There are three chairs in the kitchen.
• There is some water in the glass.
• There are a lot of people here.

Mini-trening: pojedyncza vs mnoga

Ćwiczenie najlepiej zacząć od prostego schematu. Wystarczą cztery kroki:

1. Wybrać miejsce: in my room / in the kitchen / in my town.
2. Spisać szybko 5–10 rzeczy w tym miejscu – po polsku.
3. Dla każdej rzeczy zdecydować: pojedyncza, mnoga czy niepoliczalna.
4. Ułożyć zdania z there is / there are.

Przykład gotowego zestawu (pokój):

Stół, dwa krzesła, łóżko, zasłony, dywan.

Zdania:

There is a table in my room.
There are two chairs in my room.
There is a bed in my room.
There are curtains in my room.
There is a carpet on the floor.

Uwaga: raz zapisany schemat można wykorzystywać do kolejnych miejsc. Wtedy ćwiczy się nie tylko gramatykę, ale i słownictwo z różnych działów (dom, miasto, szkoła, biuro).

Pytania i przeczenia z „there is / there are”

Kiedy twierdzenia zaczynają wychodzić „z automatu”, dopiero wtedy warto dołożyć pytania i przeczenia. Inaczej robi się bałagan.

Kolejność wyrazów w pytaniach

W pytaniach z there is / there are kolejność jest stała:

• Is there + rzeczownik + reszta zdania?
• Are there + rzeczownik (mnoga) + reszta zdania?

Przykłady:

Is there a bank near here?
Is there any milk in the fridge?
Are there any shops in this street?
Are there many tourists in your city?

Najprostszy sposób, żeby to utrwalić: brać gotowe twierdzenia i robić z nich pary twierdzenie–pytanie–krótka odpowiedź.

Przykład serii:

There is a cinema in my town.
Is there a cinema in your town?
Yes, there is. / No, there isn’t.

Przeczenia bez kombinowania

Przeczenia powstają tylko przez dodanie not do czasownika to be:

There is not (There isn’t) – w liczbie pojedynczej
There are not (There aren’t) – w liczbie mnogiej

Na przykład:

There isn’t a TV in my bedroom.
There aren’t any pictures on the wall.
There isn’t any sugar in the jar.
There aren’t many cars in this street.

Najbardziej opłaca się ćwiczyć od razu zestawy: twierdzenie – przeczenie – pytanie – krótka odpowiedź na tej samej treści. Mózg widzi wtedy cały „pakiet” i szybciej zapamiętuje wzór.

Typowe błędy i jak je wyeliminować

„Is there” z liczbą mnogą i inne klasyki

Najczęstsze potknięcia to:

1. Mieszanie is/are
Błąd: Is there many people?
Poprawnie: Are there many people?

Sposób naprawy: przy każdym zdaniu na głos zadawać sobie jedno pytanie: „To jest jedna rzecz czy więcej?”. Jeśli więcej – are there.

2. Brak „there” w pytaniach
Błąd: Is a bank near here?
To technicznie może przejść w niektórych kontekstach, ale naturalne pytanie o istnienie brzmi: Is there a bank near here?

3. Zamiana na „have”
Błąd: My town has many shops. – nie jest to błąd gramatyczny, ale uczniowie często nadużywają „have”, bo boją się konstrukcji there is / there are.
W opisach miejsc lepiej od razu trenować: There are many shops in my town.

W zeszycie warto zrobić sobie małą „czarną listę” typowych wpadek i dopisywać własne przykłady złych i poprawnych zdań – mózg lepiej zapamiętuje kontrasty niż suche reguły.

Ćwiczenia krok po kroku – gotowe zadania

Zadanie 1: Uzupełnianie „is” / „are”

W każdym zdaniu trzeba wpisać is lub are:

1. There ___ a cat under the table.
2. There ___ three windows in this room.
3. There ___ some juice in the fridge.
4. There ___ two parks in my town.
5. There ___ a bus stop near my house.

Po zrobieniu zadania obowiązkowo przeczytać wszystko na głos. Tempo może być wolne, ważna jest poprawna intonacja.

Zadanie 2: Twierdzenie → pytanie → przeczenie

Przekształcić zdania według schematu: twierdzenie → pytanie → przeczenie.

Przykład (model):
There is a computer in my room.
Is there a computer in your room?
There isn’t a computer in my room.

Do zrobienia:

1. There is a restaurant near my house.
2. There are two English books on the desk.
3. There is some coffee in the cup.
4. There are many trees in this park.

Zadanie 3: Tłumaczenie z polskiego

Bez słownika, tylko z tym, co jest znane. Wystarczy proste słownictwo.

1. W moim mieście jest kino.
2. Na stole są trzy talerze.
3. W lodówce nie ma jajek.
4. Czy w pobliżu jest stacja benzynowa?
5. Czy w twojej szkole są nowi nauczyciele?
6. W tym pokoju nie ma krzeseł.

Po zapisaniu warto podkreślić, gdzie użyto there is, a gdzie there are, i samodzielnie sprawdzić, czy decyzja wynika z liczby pojedynczej/mnogiej.

Zadanie 4: Opis obrazka z pamięci

Najprościej wziąć dowolne zdjęcie pokoju, ulicy albo krajobrazu (z internetu, gazety, podręcznika). Ćwiczenie w 3 krokach:

1. Przez 30–40 sekund dokładnie obejrzeć zdjęcie i nazwać po angielsku jak najwięcej elementów.
2. Odwrócić zdjęcie lub zamknąć stronę.
3. Z pamięci napisać co najmniej 8 zdań z there is / there are opisujących to, co było na obrazku.

Tu nie chodzi o 100% zgodności z obrazkiem, tylko o płynne użycie konstrukcji. Jeśli słów brakuje, można zastąpić je prostszymi: „a thing”, „a building”, „a shop” itd.

„There is / there are” w realnych sytuacjach

Sama gramatyka bez kontekstu szybko ucieka z głowy. Dlatego najlepiej od razu podpiąć ją pod typowe zadania egzaminacyjne i codzienne rozmowy.

Opis pokoju
W szkole i na egzaminach opis pokoju to klasyka. Schemat wypowiedzi można ustawić tak, żeby połowa zdań zaczynała się od There is / There are:

There is a big bed in my room.
There are two small lamps on the bedside tables.
There is a desk next to the window.
There are some posters on the wall.

Opis miasta / miejscowości
Podobnie przy mówieniu o swoim mieście:

There are many shops in my town.
There is a beautiful park near the river.
There are two cinemas and a theatre.
There isn’t an airport in my town.

Im częściej ta konstrukcja pojawia się w opisach, tym mniejsze ryzyko, że w stresie egzaminacyjnym nagle wyleci z głowy i zostanie zastąpiona kalekim „in my town is…”.

Jak samodzielnie trenować na co dzień

Najprościej jest włączyć there is / there are w codzienne, krótkie rytuały zamiast robić z tego „wielką naukę”.

• Codziennie rano zrobić 3–4 zdania o tym, co jest w kuchni: There is some bread… There aren’t any tomatoes…
• Przed wyjściem z domu na głos opisać, co jest w korytarzu lub przed blokiem.
• Raz w tygodniu wybrać nowe miejsce (park, sklep, ulica) i napisać o nim 8–10 zdań.
• Nagrywać krótkie (30–60 sekund) monologi telefonem: opis pokoju, miasta, zdjęcia – tylko z użyciem there is / there are.

Szczególnie przydatne jest nagrywanie. Po kilku dniach w odsłuchu słychać, które formy wchodzą już automatycznie, a gdzie jeszcze pojawia się zawahanie. To lepszy miernik postępu niż kolejne wypełnione ćwiczenie w zeszycie.

Jeśli w mówieniu „samo z siebie” pojawia się poprawne there is / there are bez zastanawiania, znaczy, że konstrukcja jest faktycznie opanowana – testy pisemne są wtedy tylko formalnością.