Kto wynalazł internet i kiedy to się stało?

Kiedy internet zaczął działać między pierwszymi komputerami, był projektem wojskowo-naukowym, a nie usługą dla milionów ludzi. Kiedy nie istniały jeszcze wspólne zasady przesyłania danych, każda sieć była właściwie osobną wyspą. To właśnie dlatego pytanie „kto wynalazł internet?” nie ma jednej prostej odpowiedzi. Internet nie powstał w jednym dniu i nie został stworzony przez jedną osobę — to efekt pracy kilku zespołów i przełomów z lat 60., 70. i 80. XX wieku.

Czy internet ma jednego wynalazcę?

Nie. W przeciwieństwie do telefonu czy żarówki internet nie ma jednego autora, którego da się wskazać bez dyskusji. To sieć sieci, więc jej narodziny były procesem, a nie pojedynczym wynalazkiem.

Najczęściej wymienia się nazwiska Vinta Cerfa i Boba Kahna, ponieważ stworzyli podstawy protokołu TCP/IP, czyli zestawu zasad pozwalających różnym sieciom komunikować się ze sobą. Bez tego nie byłoby internetu w znanej dziś formie. Ale wcześniej ogromną rolę odegrali też Paul Baran, Donald Davies i Leonard Kleinrock, którzy rozwijali koncepcję przesyłania danych w małych porcjach, czyli pakietach.

Najkrótsza poprawna odpowiedź brzmi: internet wynaleziono etapami, a za jego powstanie odpowiada kilka osób i instytucji, nie jeden „geniusz w garażu”.

Od czego wszystko się zaczęło?

Początek prowadzi do zimnej wojny. W latach 60. w Stanach Zjednoczonych szukano sposobu na stworzenie sieci komunikacyjnej, która nie zawali się po uszkodzeniu jednego centralnego punktu. Taki system miał być bardziej odporny i elastyczny niż klasyczne, scentralizowane rozwiązania.

Tu pojawia się ważna idea: komutacja pakietów. Zamiast przesyłać dane jednym ciągłym kanałem, dzieli się je na małe części, które mogą wędrować różnymi drogami, a potem zostać złożone na końcu. Dziś brzmi to normalnie, ale wtedy była to zmiana myślenia o komunikacji.

Komutacja pakietów: fundament internetu

Paul Baran w USA i Donald Davies w Wielkiej Brytanii niezależnie od siebie rozwijali ideę sieci opartej na pakietach. To nie był jeszcze internet, ale bez tego kroku dalszy rozwój praktycznie nie miałby sensu.

Znaczenie tej koncepcji było ogromne, bo pozwalała lepiej wykorzystywać łącza i zwiększała odporność całej sieci. Jeśli jedna trasa przestawała działać, pakiety mogły zostać przekierowane inną drogą. Właśnie ta cecha do dziś jest jedną z największych sił internetu.

Leonard Kleinrock dołożył do tego teorię kolejkowania i matematyczne podstawy działania takich sieci. Dzięki temu pomysł przestał być tylko ciekawą ideą i zaczął zamieniać się w realną technologię.

To dobry moment, by oddzielić dwa pojęcia, które często są mylone:

• internet — infrastruktura i zasady przesyłania danych między sieciami,
• WWW — usługa działająca na internecie, czyli strony internetowe.

ARPANET, czyli pierwszy wielki krok

Za pierwszy praktyczny krok w stronę internetu uznaje się ARPANET, sieć uruchomioną w 1969 roku przez agencję ARPA w USA. Połączyła ona komputery na kilku uniwersytetach i w ośrodkach badawczych. To właśnie wtedy udało się pokazać, że odległe maszyny mogą wymieniać dane w jednej sieci.

Pierwsza próba przesłania wiadomości jest dziś niemal legendarna. Z komputera na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles próbowano wysłać słowo „LOGIN” do Stanford Research Institute. Udało się przesłać tylko litery „L” i „O”, bo system się zawiesił. Mimo awarii był to moment historyczny.

29 października 1969 roku często podaje się jako symboliczną datę narodzin internetu, choć technicznie chodzi jeszcze o etap przed właściwym „internetem” w dzisiejszym znaczeniu.

ARPANET rozwijał się szybko. Dołączano kolejne instytucje, testowano nowe rozwiązania i sprawdzano, jak taki system działa w praktyce. To był poligon doświadczalny, z którego wyrosło coś znacznie większego.

Kiedy internet stał się naprawdę internetem?

Przełom nastąpił, gdy różne sieci zaczęto łączyć wspólnym językiem komunikacji. Tym językiem stał się TCP/IP, opracowany przez Vinta Cerfa i Boba Kahna w latach 70. Ich celem było połączenie wielu niezależnych sieci w jedną całość, bez względu na sprzęt czy lokalizację.

TCP/IP i data, którą warto zapamiętać

Samo opracowanie protokołów to jedno, ale równie ważne było ich wdrożenie. Za oficjalny moment narodzin współczesnego internetu wielu historyków technologii uznaje 1 stycznia 1983 roku. Tego dnia ARPANET przeszedł z wcześniejszego protokołu NCP na TCP/IP.

Od tej chwili można już sensownie mówić o internecie jako o „sieci sieci”. Nie chodziło tylko o to, że komputery były połączone. Chodziło o to, że różne systemy mogły porozumiewać się według wspólnych reguł.

To właśnie dlatego w odpowiedzi na pytanie „kiedy wynaleziono internet?” pojawiają się zwykle dwie daty:

1. 1969 — start ARPANET-u, czyli praktyczny początek sieci komputerowej tego typu,
2. 1983 — przejście na TCP/IP, czyli narodziny internetu w nowoczesnym sensie.

Obie daty są poprawne, tylko odnoszą się do trochę innego etapu rozwoju.

A co z WWW? To nie to samo co internet

Tu pojawia się błąd, który wraca bez przerwy: wiele osób uważa, że internet wynalazł Tim Berners-Lee. Tymczasem stworzył on World Wide Web, a nie sam internet. To ogromna różnica.

Berners-Lee opracował w 1989 roku system, który pozwalał łatwo publikować i przeglądać połączone ze sobą dokumenty. W praktyce dał światu strony internetowe, linki i przeglądanie zasobów w prostszej formie. To dzięki temu internet przestał być narzędziem głównie dla naukowców i specjalistów.

Dlaczego WWW zmieniło wszystko

Przed WWW internet już istniał, ale korzystanie z niego było znacznie mniej wygodne. Były e-maile, transfer plików i zdalne połączenia, lecz brakowało prostego, powszechnie zrozumiałego interfejsu.

World Wide Web wprowadził trzy elementy, które do dziś są podstawą sieci:

• HTML — język tworzenia stron,
• HTTP — zasady przesyłania dokumentów,
• URL — adresy zasobów w sieci.

Właśnie dlatego wiele osób zapamiętało Bernersa-Lee jako „ojca internetu”. W praktyce był raczej twórcą warstwy, która zrobiła z internetu masowe medium.

Kogo więc trzeba zapamiętać?

Jeśli temat trzeba streścić do kilku nazwisk, warto zapamiętać te osoby:

• Paul Baran i Donald Davies — komutacja pakietów,
• Leonard Kleinrock — podstawy teoretyczne działania sieci,
• Bob Kahn i Vint Cerf — TCP/IP,
• Tim Berners-Lee — World Wide Web.

To uczciwsze niż szukanie jednego „wynalazcy internetu”. Historia technologii rzadko bywa tak prosta. Internet wyrósł z badań wojskowych, akademickich i inżynieryjnych, a potem został przyspieszony przez potrzeby zwykłych użytkowników.

Krótka odpowiedź: kto i kiedy wynalazł internet?

Jeśli potrzebna jest wersja na jedno zdanie, brzmi ona tak: internet powstał etapami, od ARPANET-u uruchomionego w 1969 roku do wdrożenia TCP/IP w 1983 roku, a jego twórcami byli przede wszystkim Bob Kahn i Vint Cerf, przy dużym wkładzie wielu wcześniejszych badaczy.

A jeśli pytanie dotyczy tego, skąd wzięły się strony internetowe, wtedy odpowiedź jest inna: WWW stworzył Tim Berners-Lee w 1989 roku. To właśnie rozróżnienie porządkuje cały temat i kończy większość nieporozumień.