Audit czy audyt – jak poprawnie pisać po polsku?

Sporo osób piszących o marketingu, finansach czy bezpieczeństwie IT zastanawia się, czy poprawnie jest audit, czy audyt. Odpowiedź jest prosta: w języku polskim poprawna forma ogólna to audyt. Warto jednak wiedzieć, skąd bierze się angielska forma w polskich tekstach, kiedy jest dopuszczalna i jak uniknąć błędów w dokumentach firmowych, ofertach czy na stronie internetowej. Poniżej zebrano praktyczne wyjaśnienia, z którymi da się od razu poprawić własne teksty.

Audit czy audyt – która forma jest poprawna?

W codziennej polszczyźnie – zarówno w mowie, jak i w piśmie – poprawna forma to audyt. Tę właśnie formę podają słowniki języka polskiego, poradnie językowe i normy terminologiczne.

W języku polskim poprawna forma ogólna to audyt. Forma audit jest angielska i co do zasady nie powinna zastępować polskiego odpowiednika.

Forma audit pojawia się najczęściej z dwóch powodów:

bezrefleksyjnego kopiowania angielskich nazw (np. z dokumentacji ISO, materiałów międzynarodowych),
chęci nadania tekstowi „bardziej profesjonalnego” brzmienia – co w praktyce często wypada sztucznie.

W tekstach kierowanych do polskiego odbiorcy (czytelników bloga, klientów, uczestników szkoleń) zaleca się więc konsekwentne używanie formy audyt, chyba że jest mowa o konkretnym standardzie lub nazwie własnej, w której występuje oryginalne audit.

Skąd się wzięło „audyt” i dlaczego nie „audit”?

Źródłem zamieszania jest angielskie słowo audit, które zostało zapożyczone do polskiego. W procesie spolszczania dostosowano je do polskiej fonetyki i ortografii, tworząc formę audyt. Ten mechanizm nie jest niczym wyjątkowym – podobnie stało się z wieloma innymi słowami.

Przykłady podobnych przekształceń:

project → projekt,
budget → budżet,
compact disc → kompakt,
audit → audyt.

Polskie słowniki, w tym Wielki słownik języka polskiego czy Wielki słownik ortograficzny PWN, odnotowują tylko formę audyt jako poprawną ogólną. Forma audit pojawia się wyłącznie w kontekstach specjalistycznych, jako element nazwy lub cytat z obcego dokumentu.

Zasady spolszczania zapożyczeń – dlaczego „audyt” jest logiczny

Jak z „audit” zrobił się „audyt” w polskim

Zrozumienie, dlaczego „audyt” jest formą właściwą, pomaga później świadomie pisać również inne zapożyczenia. W polszczyźnie wiele obcych wyrazów przechodzi trzyetapową drogę:

Najpierw funkcjonują w oryginalnej pisowni – zwykle jako termin stricte branżowy.
Później rośnie ich użycie i pojawia się potrzeba przystosowania do polskiej fonetyki.
Na końcu ustala się oficjalna, słownikowa forma, którą zaleca się w tekstach ogólnych.

W przypadku słowa audit proces wyglądał właśnie tak. W praktyce mówi się: „audyt SEO”, „audyt finansowy”, „audyt UX”, a nie „audit SEO”. Forma „audyt” odpowiada temu, jak słowo jest wymówione w polskim, oraz regułom zapisu głosek – stąd y zamiast i.

Warto też zwrócić uwagę na końcówkę: polszczyzna „lubi” zakończenia z -yt w słowach pochodzących z języków obcych, np. kredyt, konflikt, deficyt, parytet. „Audyt” naturalnie wpisuje się w ten schemat.

Pozostawianie formy „audit” w polskim tekście (poza nazwami własnymi) tworzy zbędny miks języków: polskiej fleksji i angielskiej ortografii. Dla części odbiorców jest to po prostu rażące i odbierane jako brak dbałości o język.

„Audyt” – odmiana i poprawne użycie w zdaniach

Samo wybranie formy „audyt” to dopiero początek. W tekstach biznesowych i specjalistycznych słowo to często trzeba odmieniać. Dobrze jest mieć pod ręką podstawowy schemat.

Odmiana rzeczownika audyt w liczbie pojedynczej:

M. (kto? co?): audyt
D. (kogo? czego?): audytu
C. (komu? czemu?): audytowi
B. (kogo? co?): audyt
N. (z kim? z czym?): audytom
Ms. (o kim? o czym?): audycie

Przykładowe poprawne użycia:

„Firma zleciła audyt finansowy zewnętrznemu podmiotowi”.
„Po audytach bezpieczeństwa wdrożono dodatkowe procedury”.
„Raport z audytu SEO zawiera konkretne rekomendacje do wdrożenia”.
„Zakończenie audytu przewidziano na koniec kwartału”.

Częstym błędem jest tworzenie dziwnych zlepków, typu „audit’a”, „audyta” czy „auditem” – są to formy niepoprawne w polszczyźnie. W tekstach oficjalnych i marketingowych działają jak czerwona lampka, która sugeruje niedbałość lub brak znajomości zasad.

Kiedy „audit” może się pojawić w polskich tekstach?

Istnieją sytuacje, w których użycie pisowni audit jest uzasadnione. Najczęściej chodzi o:

nazwy norm i dokumentów, np. Internal Audit Charter, ISO 19011: Guidelines for auditing management systems,
cytaty z anglojęzycznych materiałów,
nazwy stanowisk w oryginalnej formie w dokumentach HR (np. w globalnych strukturach korporacyjnych).

Wtedy warto wyraźnie oddzielić element polski od obcego. Przykład poprawnego zapisu:

„W ramach wdrażania normy ISO 27001 przeprowadzono audyt bezpieczeństwa informacji (information security audit).”

Jeśli cały dokument jest po polsku, używanie słowa „audit” bez cudzysłowu i bez wyraźnego powiązania z angielskim oryginałem zwykle jest zbędne. Większość polskich odbiorców lepiej rozumie i akceptuje właśnie formę audyt.

Jak pisać w dokumentach firmowych i w internecie

Spójność językowa w komunikacji profesjonalnej

W praktyce problem „audit vs audyt” rzadko dotyczy pojedynczego zdania. Zwykle pojawia się w kontekście całej komunikacji firmy, bloga eksperckiego czy ofert dla klientów. Raz użyta forma często „ciągnie się” dalej, tworząc chaos.

Dlatego w wielu organizacjach stosuje się wewnętrzne ustalenia językowe (np. w brand booku, księdze stylu, wytycznych dla copywriterów). W takich dokumentach warto jasno zapisać, że:

w treściach po polsku używana jest wyłącznie forma audyt,
forma audit może być stosowana jedynie w nazwach własnych i cytatach.

Daje to kilka wymiernych efektów:

Po pierwsze, teksty wyglądają bardziej profesjonalnie. Spójny język zwiększa zaufanie do marki – także podświadomie. Po drugie, łatwiej współpracuje się z zewnętrznymi autorami: agencjami, freelancerami czy tłumaczami. Wystarczy przekazać proste wytyczne.

Po trzecie, poprawna polszczyzna to również aspekt wiarygodności eksperckiej. Osoba, która uczy innych, jak robić audyt SEO, bezpieczeństwa czy RODO, a jednocześnie myli podstawową formę w swoim języku, naraża się na zbędne komentarze.

W treściach internetowych warto też pamiętać o SEO. Użytkownicy wyszukują głównie frazy typu „audyt SEO”, „audyt strony”, a nie „audit SEO”. Stosowanie poprawnej polskiej formy jest więc korzystne również z punktu widzenia widoczności w wyszukiwarkach.

Najczęstsze błędy związane z „audytami”

Oprócz samego mieszania „audit” i „audyt”, w tekstach pojawia się kilka powtarzających się potknięć. Warto je szybko wyłapać.

Mieszanie form w jednym dokumencie – np. „audit bezpieczeństwa” w tytule i „audyt bezpieczeństwa” w treści. Lepiej od razu ustandaryzować wszystko do „audytu”.
Formy z apostrofem – typu „audit’a”, przenoszone z angielskich zasad zapisu. W polszczyźnie są niepotrzebne i błędne.
Tworzenie zbyt „angielskich” nazw usług – np. „Website Audit Premium” na polskiej stronie. W większości przypadków naturalniej brzmi „Audyt strony WWW Premium” albo po prostu „Audyt strony internetowej”.
Niepotrzebne używanie angielskiego w środku polskiego zdania – „robimy internal audit co roku”. W komunikacji do polskiego odbiorcy czytelniejsze będzie „robimy audyt wewnętrzny co roku”.

Czasem zdarzają się też formy typu „audyting”, „audytacja” – zwykle jako próba stworzenia „ładniej brzmiącego” terminu. W większości sytuacji wystarczy zwykły audyt albo konstrukcja opisowa („prowadzenie audytów”, „usługi audytorskie”).

Podsumowanie: jak pisać, żeby nie robić sobie kłopotu

W codziennej pracy – czy to przy pisaniu ofert, opisów usług, czy artykułów eksperckich – warto trzymać się prostych zasad:

w tekstach po polsku używać formy audyt,
zostawiać audit tylko w nazwach własnych i cytatach obcojęzycznych,
dbać o spójność w całym dokumencie i na całej stronie.

Dla odbiorcy liczy się przede wszystkim jasność komunikatu i poczucie, że ma do czynienia z kimś, kto potrafi precyzyjnie się wysławiać. Poprawne użycie słów „audyt” i „audit” to drobny, ale widoczny element tego obrazu.